24. sep, 2016

Tuinieren met de natuur, voor een gezond bodemleven en mooie oogst

Eind vorig jaar heb ik - samen met mijn zoon en een vriend - een permacultuurtuin overgenomen. Zelf ben ik het meest op de tuin te vinden, zoon en vriend hebben weinig ervaring met wilde planten. Vanaf volgend jaar ga ik meer frequent meewerk-middagen organiseren, voor mensen die willen leren over permacultuur of te weinig tijd hebben voor een eigen tuin.

Er zijn nogal wat vragen over de tuin, die er niet standaard uitziet. Er staan veel wilde planten, vooral niet netjes op een rijtje of in vaste vakken. Onlangs had ik een vriendin op bezoek. Ze vertelde mij dat ze in eerste instantie schrok, maar na een rondje met uitleg begreep zij dat het een georganiseerde chaos is.

Tuinieren volgens het principe van permacultuur betekent dat je met de natuur tuiniert. Wilde planten zeggen iets over de gesteldheid van de bodem, ze komen op om deze te herstellen. De planten verwijderen en afvoeren betekent dat ze altijd weer zullen terugkomen. Door ze af te snijden en op de plek neerleggen, als ze in de weg staan, kunnen ze toch hun functie vervullen.

Ik heb veel eetbare, wilde planten ingezaaid, omdat ze veel voedingsstoffen bevatten die reguliere groenten niet meer bevatten. Van de wilde peen, teunisbloem en pastinaak bijvoorbeeld eet ik de wortel. Van andere wortels, zoals de paardenbloem, cichorei [waar  andijvie en witlof uit zijn veredeld] en smeerwortel, maak ik surrogaat koffie. Smeerwortel is een multifunctionele plant die veel  stikstof en kalium bevat. De wortels zijn in staat om andere mineralen naar boven te halen vanuit de diepere grondlagen. Zo komen deze beschikbaar voor andere planten. Eén keer per week oogst ik de bladeren om er mee te mulchen. Ook zuring, brandnetel en heermoes gebruik ik hiervoor.  

Met de eetbare, wilde planten zorg ik meteen voor vlinders en wilde bijen. Deze hebben het moeilijk en steeds meer soorten komen op de lijst van beschermde dieren. Brandnetel is voor bepaalde vlinders ook een belangrijke plant, want de rupsen eten deze plant. De vlinders zelf bezoeken o.a. rode klaver en kroonkruid voor de nectar.

Zevenblad en brandnetel worden doorgaans als ongewenste planten gezien, terwijl ze eetbaar en erg gezond zijn, ook de bloemen. Zevenblad uitroeien is moeilijk; consequent snoeien en op de plek laten liggen is de beste manier.

Een kale, omgewerkte bodem is niet gezond. Wormen en vele andere organismen kunnen daarin geen of weinig voedsel vinden. Het ecosysteem raakt verstoord en ongewenste planten blijven terugkomen. Voor mooie stevige planten / groenten is een gezond bodemleven van essentieel belang. Ik zaai reguliere groenten, zoals sla, raapsteeltjes, peulen en andijvie, tussen de wilde planten. Hierdoor heb ik nauwelijks last van slakken. Een bijkomend voordeel!

Verder hebben we  veel klein fruit. Het streven is om alles wat hier niet kan groeien - waaronder aardappelen [een kwetsbare plant in Nederland, waar hevig aan gesleuteld is] en uitheems fruit - uit ons menu te halen. Sommige planten leveren vleesvervangende eiwitten, zoals de zaden van de kaasjeskruid. Deze kun je rauw eten als ze nog groen zijn.

Heb je nog vragen, kom gerust eens een kijkje nemen. Ik ben er doorgaans aan het eind van de middag, ongeveer om de dag.

Groet, Janet Westerhof